Đòn bẩy và tương quan đến sức mạnh trong cử tạ và powerlifting

Vì sao các vận động viên cử tạ/ powerlifting ở hạng cân nhẹ thường có sức mạnh tương đối rất “khủng”?

Lược dịch từ bài viết Leverage & Weightlifting Ability của Greg Everett trên Catalyst Atheletics.

Một hiện tượng thường thấy ở các vận động viên cử tạ và powerlifting ở hạng cân nhẹ là nhìn chung họ có sức mạnh tương đối (tương quan giữa khối lượng tạ nâng được và khối lượng cơ thể) rất ấn tượng so với những đồng nghiệp to cao ở hạng cân lớn hơn. Đây là vấn đề cơ bản của đòn bẩy, bên cạnh những yếu tố khác liên quan đến sức mạnh.

Tất nhiên, không phải vận động viên hạng cân thấp (thường cũng sở hữu các chi ngắn hơn và chiều cao nhỏ hơn) nào cũng sở hữu sức mạnh tương đối lớn hơn các đồng nghiệp đô con, nhưng lợi thế về đòn bẩy của họ là không thể bỏ qua.

Cơ chế đòn bẩy hiện diện trong mọi cử động của các khớp khi sử dụng cơ xương. Các sợi cơ sẽ phải co lại để kéo các khớp theo chuyển động mong muốn để cử động các chi. Chiều dài của các chi do đó sẽ quyết định áp lực thực tế cảu một khối lượng tạ nhất định lên cơ và khớp; cánh tay đòn càng dài, bạn càng cảm thấy khó khăn để di chuyển một mức tạ (kiến thức vật lý phổ thông về đòn bẩy). Để dễ hình dung, tưởng tượng bạn đang tập bài landmine pull với 20kg tạ gắn ở đầu thanh đòn. Bạn càng nắm tay ở gần đầu thanh đòn, cảm giác tạ sẽ càng nhẹ – đây là cơ chế đòn bẩy.

chiều dài đùi squat powerlifting
Chiều dài đùi sẽ quyết định chiều dài cánh tay đòn trong squat

Hãy lấy ví dụ ở bài squat. Ở bài này, đầu gối của vận động viên sẽ là trục quay hoặc điểm tựa của đòn bẩy, và do đó phần đùi sẽ là cánh tay đòn với khoảng cách giữa điểm xoay của đầu gối và điểm nhóm cơ tứ đầu đùi trước bám vào gân patella là cánh tay lực. Tất nhiên, đây chỉ là tối giản hoá vì chuyển động này còn bao gồm chuyển động của hông, cổ chân, cơ bắp… và thậm chí chuyển động xoay của đầu gối cũng rất phức tạp.

Phần thân trên được nối với đùi bởi khớp hông và toàn bộ khối lượng tạ dùng để squat sẽ là áp lực lên hệ thống đòn bẩy nói trên. Xương đùi càng dài (đối với những vận động viên cao hoặc chân dài) thì cánh tay đòn giữa trục quay và khối lượng tạ càng lớn, cảm giác nâng cùng một khối lượng tạ càng khó. Tất nhiên, những vận động viên cao to sẽ có cánh tay lực (khoảng cách giữa điểm xoay đầu gối và điểm bám của cơ) dài hơn, nhưng khác biệt không đáng kể nếu so với khác biệt về cánh tay đòn, vậy nên nhìn chung họ vẫn chịu bất lợi về đòn bẩy.

Lấy ví dụ, nếu chúng ta có 2 vận động viên powerlifting với cùng chiều cao, cân nặng và kinh nghiệm tập luyện, người có xương đùi ngắn hơn sẽ luôn squat được nặng hơn người có xương đùi dài. Tương tự, với 2 vận động viên với đẳng cấp tương đồng ở hạng cân tương ứng của họ, người nhẹ hơn sẽ luôn có sức mạnh tương đối lớn hơn người nặng hơn.

Tất nhiên, cơ chế này chỉ có ý nghĩa lý thuyết và nói đến tiềm năng của mỗi cá nhân. Có rất nhiều yếu tố khác có thể triệt tiêu những bất lợi về đòn bẩy, ví dụ như có hàm lượng cơ co nhanh type II lớn, khả năng truyền tải thần kinh tốt hơn… ngược lại, chúng cũng có thể gia tăng những bất lợi này ở những cá nhân khác.

Cuối cùng, cơ chế này cũng giải thích cho sự khác biệt về kỹ thuật giữa các cá nhân. Ví dụ, những vận động viên cử tạ và powerlifting có chân ngắn và thân dài hơn sẽ có xu hướng lợi dụng lực chân nhiều hơn, có phần thân trên thẳng đứng hơn khi thực hiện snatch, deadlift, clean hay squat. Nói cách khác, kỹ thuật thực hiện và tư thế thực hiện một động tác nào đó sẽ phản ánh phần nào những thế mạnh bẩm sinh của vận động viên.

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *