Giải ảo: Về cơ bắp và mỡ

Hồi còn nhỏ, tôi từng được nghe 1 câu đố vui, với đề bài là “1kg bông gòn với 1 kg sắt, cái nào nặng hơn?”

Mặc dù đó chỉ đơn thuần là 1 câu đố mẹo, và gần như ai cũng chỉ cần một chút logic cũng đều suy ra được rằng chúng nặng như nhau. Bản thân câu hỏi chỉ nhằm tạo ra một cái bẫy với tư duy của người nghe, nhấn mạnh vào sự khác biệt tuyệt đối giữa [khối lượng riêng] của bông gòn so và sắt. Câu hỏi này gợi ý đến một sự thật hiển nhiên là mọi loại vật chất dường như sẽ chiếm một thể tích khác nhau, với cùng một khối lượng cho trước.

Tất nhiên, “mọi loại vật chất” thì không chỉ bao gồm sắt hay bông gòn, mà bao gồm cả con người. Nếu An và Nam có cùng cân nặng 80kg, chiều cao 1m75, nhưng An trông có phần “mũm mĩm” hơn, thì tất nhiên ta sẽ hiểu là Nam “chắc thịt” (theo cách gọi dân gian) hơn An.

Và đó chỉ đơn giản là sự khác biệt giữa khối lượng riêng của cơ bắp so với mỡ. Nói cách khác, thành phần cơ thể (body composition) khác nhau sẽ dẫn đến ngoại hình khác nhau giữa 2 người có cùng chiều cao và cân nặng. Đó là lúc mà bức ảnh này vào cuộc và trở nên viral trên Internet:

so sánh giữa cơ bắp và mỡ

Hình ảnh này thể hiện một sự đối lập mạnh mẽ và gây ấn tượng thị giác vô cùng lớn đối với người xem. Không thể tin được là khối mỡ xấu xí kia lại có thể to lớn đến thế. Bảo sao mà có những người trông cực kỳ gọn gàng, lại có cân nặng vô cùng không tương xứng (theo tiêu chuẩn của phần đa dân số).

Tuy nhiên, điều đáng nói ở đây là bức ảnh trên lại không hề chính xác. Đúng là cơ bắp sẽ chiếm thể tích ít hơn mỡ ở cùng khối lượng, nhưng sự khác biệt này đã bị phóng đại quá mức. Trên thực tế, kết quả “thu gọn” lại được như vậy gần như là không tưởng.

Trong bức ảnh, dường như lượng mỡ chiếm thể tích gấp 5 lần cơ bắp, đồng nghĩa với việc cơ bắp nặng gấp 5 lần mỡ. Tuy nhiên, theo các đo đạc, cơ bắp có khối lượng riêng vào khoảng 1,06-1,1g/cm3, còn mỡ sẽ chỉ có 0,9g/cm3[1]. Có nghĩa rằng, cơ bắp chỉ “nặng” hơn mỡ khoảng 20%, chứ không phải 500% như hình trên.

mỡ vs cơ bắp
Một bức ảnh như này sẽ khắc họa chính xác hơn nhiều

Nhưng tất nhiên, sự chính xác như vậy sẽ không hấp dẫn, bắt mắt và gây viral bằng bức ảnh “gây sốc” bên trên. Tất nhiên, việc sử dụng một số thông điệp bằng hình ảnh để truyền đi thông tin hữu ích về sức khỏe là hành động đáng tuyên dương, nhưng chúng phải có sự đúng đắn và đáng tin cậy, để không vô tình gây nên những ảo tưởng và kỳ vọng phi thực tế cho những người có mục tiêu về thể hình. Đây cũng là một vấn đề đáng bàn đến của ngành thể hình và dinh dưỡng nói chung.

Để bạn dễ hình dung, một kết quả như thế này đã là vô cùng xuất sắc:

body composition

References:

[1]: FAT vs. MUSCLE – Banisternutrition.com – 3/6/2014

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *